Twee gezinnen, twee zitjes en éen bijzonder afscheid

Hoe ziet een afscheid eruit als je niet kiest voor een kerk, crematorium of grote afscheidsruimte, maar voor de woonkamer van Buiten Afscheid?
Die vraag krijg ik regelmatig van families die ervoor kiezen om ook de afscheidsceremonie bij Buiten Afscheid te houden. Vaak is hun dierbare hier al een aantal dagen opgebaard. De familie is inmiddels vertrouwd geraakt met het huis. Ze hebben hier samen herinneringen opgehaald, bezoek ontvangen, gelachen en gehuild. En soms voelt het dan heel natuurlijk om ook het laatste afscheid op deze plek te laten plaatsvinden.
Met een klein gezelschap van zo'n 25 tot 30 mensen. Gewoon, in de woonkamer.
Maar hoe doen andere families dat?
Dat is vaak de eerste vraag die ik krijg als we samen gaan nadenken over de invulling van het afscheid.
En eigenlijk vind ik dat best een lastige vraag om te beantwoorden. Want geen enkel afscheid hier is hetzelfde.
Sommige families kiezen voor een wat formelere opstelling, met stoelen in rijen rondom de overledene. Anderen willen juist helemaal geen traditionele ceremonie. Dan zetten we een paar statafels neer en kunnen mensen vrij rondlopen, met elkaar praten en herinneringen delen. Of we maken verschillende zitjes, zodat iedereen een plekje kan vinden. Natuurlijk kan ik vertellen wat ik eerder heb gezien en wat praktisch goed werkt. Maar uiteindelijk gaat het er niet om hoe anderen het hebben gedaan. Het gaat erom wat bij deze familie past.
En dat levert soms verrassend mooie keuzes op.
Twee dochters, ieder met hun eigen gezin
Onlangs was er een familie bij Buiten Afscheid die afscheid nam van hun moeder en oma. Samen met uitvaartbegeleider Conny van den Heuvel van Dag bij Afscheid gaven zij vorm aan een afscheid dat helemaal bij hen paste. Conny begeleidde de familie met veel persoonlijke aandacht en oog voor wat zij op dat moment nodig hadden.
De twee dochters hadden allebei hun eigen gezin. En voor het moment waarop er gesproken zou worden en speciaal uitgekozen muziek zou klinken, wilden ze graag met hun eigen gezin bij elkaar zitten.
Dus maakten we twee aparte zitjes in de woonkamer. Geen rijen stoelen waarbij iedereen naar voren keek, maar twee gezinnen die dicht bij elkaar zaten. Ieder op hun eigen plekje, samen bij hun moeder en oma.
Er werden woorden gesproken. Er klonk muziek die voor hen betekenis had. En iedereen beleefde dat moment op zijn eigen manier, maar wel met elkaar. Het was zo eenvoudig. En juist daardoor zo mooi.
En daarna was het tijd voor de borrel
Toen het officiële gedeelte voorbij was, veranderde de sfeer in de woonkamer. Er werd wat gedronken, er kwamen gesprekken op gang en overal ontstonden kleine groepjes. Neven en nichten die elkaar waarschijnlijk niet zo vaak meer zien, zochten elkaar op om weer eens bij te praten. De oudere generatie zat samen gebogen over de fotoalbums die waren meegenomen. Er werden foto's aangewezen, verhalen verteld en herinneringen opgehaald.
En terwijl ik zo om me heen keek, zag ik vooral hoeveel warmte er in die woonkamer was. Natuurlijk was er verdriet. Ze waren tenslotte bij elkaar omdat ze iemand moesten missen. Maar er was ook zoveel verbondenheid. Het samenzijn kreeg alle ruimte, zonder dat iemand op de klok hoefde te kijken of het gevoel had dat het programma gevolgd moest worden. Het afscheid ging eigenlijk heel vanzelfsprekend over in een samenzijn met familie en vrienden.
Het hoeft niet zoals het hoort
Wat ik zo mooi vind aan deze kleine afscheidsbijeenkomsten, is dat families steeds meer durven loslaten hoe een afscheid er volgens de gebruikelijke verwachtingen uit zou moeten zien. Want waarom zou iedereen netjes in rijen moeten zitten als het veel fijner voelt om dicht bij je eigen gezin te zijn? Waarom zou er een duidelijk onderscheid moeten zijn tussen een ceremonie en het samenzijn daarna? En waarom zou een afscheid altijd een vast programma moeten hebben? Soms past een formele ceremonie met mooie woorden en muziek juist heel goed. En soms is een middag met koffie, een borrel, foto's en verhalen precies wat een familie nodig heeft.
Ik zie het iedere keer opnieuw: zodra families de ruimte voelen om hun eigen keuzes te maken, ontstaat er iets wat echt bij hen past. En misschien is dat wel het mooiste aan afscheid nemen in een huiselijke omgeving. Dat het niet hoeft zoals het hoort. Maar dat het mag zoals het goed voelt.
Bij Buiten Afscheid geef ik families graag die ruimte. Om samen te ontdekken hoe ze afscheid willen nemen. Niet volgens een vast draaiboek, maar op een manier die past bij hun dierbare én bij de mensen die achterblijven.
Want ieder afscheid is anders. En iedere keer is het op zijn eigen manier mooi.
Hartelijke groet,
Hella




Opmerkingen